18 listopada w Suchedniowskim Ośrodku Kultury "Kuźnica odbyła się konferencja pt. „Lasy i leśnictwo w dobie zmian klimatu” organizowana przez RDLP w Radomiu, Nadleśnictwo Suchedniów oraz Polskie Towarzystwo Leśne Oddział Świętokrzysko-Radomski.

Organizacja przedsięwzięcia wynikła z dostrzegania znaczenia publicznej dyskusji na temat roli lasów i leśnictwa w kontekście obecnych i przewidywanych skutków zmian klimatu.

Uczestnikami konferencji byli przedstawiciele samorządów, środowisk naukowych, organizacji przyrodniczych i społecznych oraz związanych z ochroną środowiska i leśnictwem, członkowie rad naukowo-społecznych Leśnych Kompleksów Promocyjnych, leśnicy i szkoły leśne oraz media.

W części wstępnej wystąpili przedstawiciele organizatorów – Mariusz Sołtykiewicz, dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Radomiu, dr Jacek Koba, przewodniczący Radomsko-Świętokrzyskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Leśnego oraz Jacek Oleś, nadleśniczy Nadleśnictwa Suchedniów.

W trakcie konferencji wygłoszono dziewięć referatów w trzech blokach tematycznych. Ich autorami byli zarówno naukowcy z różnych instytucji, jak i pracownicy narodowego, RDLP w Radomiu, a także organizacji przyrodniczych. Pozwoliło to na prezentację różnych punków widzenia na zagadnienie wpływu zmian klimatu na współczesny kształt leśnictwa i lasy.

Tematyka referatów była następująca:

• Obecne i przewidywane zagrożenia dla trwałości i ciągłości funkcji lasów w obliczu zmian klimatu i antropopresji – prognozy i adaptacja – prof. dr hab. inż. Jarosław Socha, Wydział Leśny, Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie.
• Granice adaptacji. Gospodarka leśna i ochrona przyrody w epoce antropocenu – prof. dr hab. inż. Andrzej M. Jagodziński, czł. koresp. PAN, Instytut Dendrologii Polskiej Akademii Nauk.
• Kierunki doskonalenia wielofunkcyjnego leśnictwa wychodzące naprzeciw ochronie różnorodności biologicznej, oczekiwaniom gospodarki i społeczeństwa – prof. dr hab. inż. Stanisław Drozdowski, Instytut Badawczy Leśnictwa.
• „Świnia Góra" – poznawanie, kontrolowanie i badanie rezerwatów leśnych – prof. dr hab. inż. Stanisław Miścicki, Instytut Nauk Leśnych, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie.
• Usługi ekosystemowe lasów wobec zmieniających się warunków środowiska, społecznych i gospodarczych – dr hab. inż. Emilia Wysocka-Fijorek, prof. IBL, Instytut Badawczy Leśnictwa.
• Gospodarka leśna i ochrona przyrody. Dwa różne spojrzenia na te same problemy – dr Bartosz Piwowarski, dr inż. Tomasz Figarski, Stowarzyszenie Przyrodników Ostoja, Katedra Nauk Leśnych Filia Uniwersytetu Łódzkiego w Tomaszowie Mazowieckim.
• Działalność Świętokrzyskiego Parku Narodowego jako wyzwanie dla integracji wartości przyrodniczych, naukowych, społecznych, kulturowych i edukacyjnych – dr inż. Jan Reklewski, Świętokrzyski Park Narodowy.
• Wyzwania dla gospodarki leśnej wobec oczekiwań w zakresie społecznych i przyrodniczych funkcji lasu na przykładzie RDLP w Radomiu – dr Jacek Koba, Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Radomiu.
• Społeczne i ekonomiczne oddziaływania gospodarki leśnej oraz konsekwencje zmian sposobu jej prowadzenia wobec zmian klimatu – Mariusz Sołtykiewicz, Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Radomiu.

Po każdym bloku referatów odbyła się dyskusja, której merytoryczny poziom został utrzymany dzięki moderatorowi, którym był dr inż. Tomasz Hałatkiewicz, dyrektor Zespołu Świętokrzyskich i Nadnidziańskich Parków Krajobrazowych.

W toku konferencji można było składać wnioski, które ostatecznie sformułowano w następującym brzmieniu (red. dr inż. Jacek Koba):

1.       Postępujące zmiany klimatyczne stanowią wyzwanie, zarówno dla gospodarki leśnej, jak też dla ochrony przyrody i wymagają przewartościowania w zakresie wielu dotychczasowych praktyk w dziedzinie zarządzania ekosystemami.

2.       Liczne modele oparte na kompleksowych badaniach naukowych wskazują na ryzyko osłabienia kondycji zdrowotnej, mogące prowadzić w konsekwencji do procesów zamierania wielu gatunków drzew, które stanowią dzisiaj główny składnik drzewostanów oraz naturalny komponent zbiorowisk leśnych.

3.       Wielofunkcyjna gospodarka leśna ukierunkowana na model „leśnictwa bliższego naturze” stanowi odpowiedź na aktualne wyzwania związane ze zmianami klimatycznymi dotykającymi ekosystemy.

4.       Nasilone zmiany w ekosystemach związane zaburzeniem dotychczasowych układów klimatycznych powinny stanowić ważny impuls do podjęcia dyskusji oraz prowadzenia analiz w zakresie równoważenia proporcji pomiędzy bierną (konserwatorską) oraz czynną ochroną przyrody w lasach.

5.       Tworzenie nowych form ochrony przyrody powinno zostać poprzedzone badaniami oraz analizami pozwalającymi na ustalenie „stanu wyjściowego” ekosystemów przeznaczonych do objęcia ochroną prawną.

6.       Biorąc pod uwagę znaczenie wody dla zachowania stabilności lasów, prace związane z planowaniem oraz tworzeniem nowych form ochrony przyrody powinny uwzględniać w pierwszym rzędzie obejmowanie ochroną ekosystemów o charakterze hydrogenicznym.

7.       Należy dążyć do prowadzenia gospodarki leśnej w sposób zapewniający równoważenie głównych kategorii usług ekosystemowych: zaopatrujących, regulacyjnych oraz kulturowych.

8.       Pomimo istotnych problemów związanych ze zmianami klimatycznymi, a także w obliczu rosnącej presji społecznej w zakresie tworzenia nowych form ochrony przyrody, jedną z głównych funkcji leśnictwa pozostaje zapewnienie dostępności surowca drzewnego dla gospodarki.

9.       Należy doskonalić kanały przekazu informacji pomiędzy leśnikami, światem nauki oraz organizacjami społecznymi w celu prezentowania społeczeństwu obiektywnych, opartych na aktualnych osiągnięciach nauk leśnych oraz przyrodniczych, informacji na temat zmian klimatycznych wpływających na kształt ekosystemów.

10.     Przekaz informacyjny formułowany przez Lasy Państwowe powinien być, w maksymalnym stopniu, dostosowany do percepcji różnych grup społecznych zainteresowanych gospodarką leśną, ochroną różnorodności biologicznej oraz turystycznym i rekreacyjnym wykorzystaniem terenów leśnych.

11.     Obszary objęte najwyższymi formami ochrony przyrody, w tym parki narodowe są w podobnym stopniu co pozostałe lasy poddane presji zmian klimatycznych oraz zmagają się z rosnącymi oczekiwaniami społecznymi w zakresie usług ekosystemowych.

12.     Równolegle z wykonywaniem badań i analiz o charakterze przyrodniczym za zasadne uznaje się prowadzenie analiz w zakresie ekonomicznym dotyczących wpływu działań w zakresie wzmocnienia ochrony różnorodności biologicznej i realizacji społecznej funkcji lasów na gospodarczą funkcję lasów.

13.     W związku z prowadzeniem na gruntach w zarządzie Lasów Państwowych licznych projektów związanych z wyłączeniem lub modyfikacjami gospodarki leśnej istnieje potrzeba stopniowego uwzględniania tych zmian w podstawowych dokumentach regulujących prowadzenie gospodarki leśnej w Polsce, to jest, między innymi: zasadach hodowli lasu, instrukcji ochrony lasu oraz instrukcji urządzania lasu.

W trakcie wydarzenia realizowane były również działania edukacyjno-informacyjne w formie wystaw i posterów oraz materiałów informacyjnych i edukacyjnych prezentowanych w miejscu konferencji, które stanowiły ilustracje i uzupełnienie zagadnień poruszanych w części referatowej.

Przedsięwzięcie miało szeroki oddźwięk w różnych środowiskach, co wskazuje jednoznacznie na potrzebę kontynuacji organizacji tego typu przedsięwzięć.

Dziękujemy serdecznie prelegentom, uczestnikom oraz współorganizatorom konferencji.